Konkurs_label Logotyp
Zrzut_ekranu_2016-05-31_o_18.59.35

Jak społecznicy zmieniają miasta? Czyli o rewitalizacji i gentryfikacji

Rewitalizacja oraz gentryfikacja to dwa typy działań, w które bezpośrednio lub pośrednio są zaangażowani miejscy społecznicy, działacze i aktywiści. O ile ten pierwszy termin jest powszechnie znany, o tyle drugi nie dla wszystkich jest jasny. Najprościej rzecz ujmując, rewitalizacja to zespół działań, mających na celu korzystne przekształcenie obszaru miejskiego, które wymaga odnowienia z przyczyn ekonomicznych i/lub społecznych. Natomiast gentryfikacja to zmiana charakteru fragmentu miasta. Termin ten wywodzi się od angielskiego słowa gentry (szlachta) i po raz pierwszy został użyty przez socjolog Ruth Glass. Opisała ona przemiany dokonujące się w londyńskiej dzielnicy Islington, która przez wiele lat miała charakter robotniczy, a dziś zamieszkują ją osoby o wysokim statusie społeczno-ekonomicznym.

Oddolna rewitalizacja jest zainicjowana i kierowana przez społeczność zamieszkującą daną dzielnicę lub lokalne organizacje pozarządowe. Niektóre działania rewitalizacyjne polegają na przywróceniu do użytku pustych, porzuconych pomieszczeń lub placów. W takiej opustoszałej przestrzeni społecznicy tworzą ogrody miejskie, parki czy place zabaw dla dzieci. W niewykorzystanych budynkach, społecznicy tworzą świetlice czy centra kultury. Oddolna rewitalizacja – w odróżnieniu od tej planowanej centralnie przez administrację samorządową – jest wspólnym działaniem mieszkańców, innymi słowy obszar miejski zmienia się nie tylko dla nich, ale przede wszystkim z nimi.

Dobre praktyki pokazują, że przekazanie przez samorządy działań lokalnych w ręce społeczników, przynosi pożądane efekty i – co najważniejsze – zadowolenie członków społeczności lokalnej.  Warto w tym miejscu przywołać  rewitalizację dzielnicy Katowic – Nikiszowca. Historycznie ta niewielka, zabytkowa dzielnica miała charakter robotniczy, jednak po ’89 popadła w ruinę. Mieszkańcy wraz z organizacjami pozarządowymi zainicjowali zmiany. Nikiszowiec stał się przyjemniejszym miejscem do życia, w którym odbywają się spotkania i imprezy kulturalne. Miejscem, w którym zaistniał dialog i mogła rozwijać się kultura. Innym dobrym przykładem jest rewitalizacja poznańskiej Śródki. Wprawdzie zainicjowane działania były odgórne, jednak duża część przekształceń przypadła w udziale społecznikom. Od samego początku (2005 rok) władze miasta zakładały włączenie w proces rewitalizacji mieszkańców i organizacje pozarządowe. Efekty oddolnych działań, w tym konsultacji społecznych, diagnoz i badań, przyczyniły się m.in. do odbudowania mostu na rzece Cybinie, powstania Interaktywnego Centrum Interpretacji Dziedzictwa i przywrócenia na Śródce życia kulturalnego i towarzyskiego. Ta, do niedawna zaniedbana przestrzeń, stopniowo staje się miejscem spotkań mieszkańców Poznania, którzy gromadzą się w wyrastających tam jak grzyby po deszczu kawiarniach.

Gentryfikacja i rewitalizacja nie są oddzielnymi zjawiskami. Wręcz przeciwnie – przeplatają się ze sobą i często zachodzą równocześnie. Na terenie obszarów rewitalizowanych mamy często do czynienia z gentryfikacją. Działania oddolne w miejscach rewitalizowanych, takich jak przywołana wyżej Śródka, m.in. wycieczki, gry miejskie, spotkania artystów przyczyniają się do budowania specyficznej aury wokół danego miejsca, a to z kolei przyciąga uwagę organizatorów imprez masowych oraz inwestorów, którzy zaczynają ożywiać przestrzeń nowymi przedsięwzięciami budowlanymi. Gentryfikacja ma również wymiar społeczny – w rewitalizowanych dzielnicach zmienia się demografia, stopniowo wprowadzają się nowi mieszkańcy w wieku reprodukcyjnym, a maleje populacja w wieku poreprodukcyjnym. W obydwu procesach – rewitalizacji i gentryfikacji – ważna jest partycypacja mieszkańców, ustalanie z nimi zmian i wspólne ich wdrażanie. W ten sposób mieszkańcy czują się współtwórcami zmian i przyczyniają się do wcielania w życie idei samorządności.          


Jak zorganizować wspólną, zieloną przestrzeń?

TO DZIAŁA
Kawałek zieleni cieszy każdego, kiedy możliwości są skromne staramy się o zielony parapet, ukwiecony balkon, donice na tarasie. Nawet jeśli nie mieszkamy w domu z ogródkiem czasem pojawia się szansa na zieloną przestrzeń. Tyle, że wspólną, a to zawsze trochę wyzwanie, szczególnie jeśli nie znamy za dobrze swoich sąsiadów. Nie ma jednak rzeczy ni...
WIĘCEJ
Latest_square_summer-still-life-daisies-yellow

Dobre wrażenie

MERYTORYCZNY SPOŁECZNIK
Ponoć można je zrobić tylko raz. I to, jakie ono będzie ma duży wpływ na to, jak będziemy postrzegani przez innych. O tym dlaczego warto jest zadbać o to, żeby zrobić dobre pierwsze wrażenie, słów kilka. Czas jaki mamy na to, aby wywrzeć to kluczowe wrażenie, jest wyjątkowo krótki. Niektóre badania wskazują na to, że mieści się on w 11 sekundach...
WIĘCEJ
Latest_square_pexels-photo-541523

8 porad jak dobrze wykorzystać wakacje

PRAKTYCZNE PORADY
Społecznik też człowiek i odpocząć musi. Osoby bardzo aktywne, które wiele swoich działań i uwagi kierują na innych, często mają problem z odpoczynkiem. Ale przecież sposobów na spędzenie wakacji jest mnóstwo, trzeba tylko znaleźć odpowiedni dla siebie. Nie podpowiadamy pięknych miejsc na urlop, bo takich poradników jest wiele, ale mamy kilka pr...
WIĘCEJ
Latest_square_pexels-photo-297755
Latest_square_spvi_zwyciezcy-1

Podsumowanie VI edycji "Spółdzielni Pomysłów"

TO DZIAŁA
VI edycja „Spółdzielni Pomysłów” za nami. Kilka dni temu poznaliśmy zwycięskie projekty. Zostały nimi: ”Alchemia Czasu. 660 lat historii Krzepic” (bit.ly/2uBkLa6) autorstwa Radosława Hermana , „Nasz Tajemniczy Ogród” (bit.ly/2tDoLpg) , który stworzył Adam Bąk  oraz „Bezpieczna Przystań” (bit.ly/2...
WIĘCEJ
Latest_square_pexels-photo-493521

Wakacje dla małych odkrywców

TO DZIAŁA
Wakacje to taki fajny czas, kiedy dzieci niekoniecznie są podzielone na grupy ze względu na wiek, starsze bawią się z młodszymi i wiele od siebie uczą. Postarajmy się zachęcać dzieci do wspólnych zabaw i odkrywania świata w zróżnicowanych wiekowo grupach, do czego nie mają okazji w naszym systemi...
WIĘCEJ
Latest_square_5

MISZ-MASZ-społeczne koło muzyczno-artystyczne dla dzieci niepełnosprawnych

TO DZIAŁA
Często znalezienie pasji wcale nie jest takie łatwe, jak się może wydawać. W końcu nikt nie wie od razu w czym jest dobry, albo co tak naprawdę go interesuje. Konieczne jest próbowanie i otwartość na to co nowe i nieznane. Jednak, gdy już to swoje hobby odnajdziemy, wtedy zazwyczaj chcemy mu się ...
WIĘCEJ