Konkurs_label Logotyp
Empatia

Bez empatii nie ma pomagania

Skąd się bierze pomaganie? Dlaczego niektórzy z nas mają wrodzoną potrzebę wspierania potrzebujących, a inni przechodzą obok nich obojętnie? Jak tłumaczą to zjawisko psychologowie?

Niektórzy badacze obstają przy redukcjonistycznym stanowisku, widząc altruizm jako transakcję wymienną. Główne założenie psychologii ewolucyjnej w telegraficznym skrócie brzmi: pomagamy tym, którzy mogą nam się czymś odwzajemnić. Co jednak z pomocą słabszym? Zwierzętom, dzieciom, ludziom ubogim, osamotnionym i chorym, którzy nijak nie mogą nam się zrewanżować? Szerokie grono psychologów uważa, że za zachowania altruistyczne odpowiada empatia, czyli zdolność rozpoznawania myśli lub uczuć innej osoby i reagowania na nie odpowiednimi emocjami.

Za wykształcenie empatii są odpowiedzialne pierwsze więzi z matką. To ona, reagując na potrzeby dziecka, kojąc płacz, karmiąc, odpowiadając na jego stany emocjonalne, uczy je współbrzmieć z innymi. Bezpieczna więź z mamą w pierwszych latach życia decyduje o prawidłowym rozwoju tych części mózgu, które odpowiadają za empatię, a w przyszłości także za zdolność do niesienia pomocy. Z neuropsychologicznego punktu widzenia, istotną rolę w procesie empatyzowania spełniają tzw. neurony lustrzane, czyli grupa komórek nerwowych, która uaktywnia się podczas obserwowania innych. Prawdopodobnie, dzięki nim mamy zdolność do rozpoznawania intencji kierujących ludzkimi zachowaniami, dzielenia stanów emocjonalnych z osobami potrzebującymi pomocy i współczucia.

Empatia, jak większość cech psychologicznych występuje u ludzi w różnym nasileniu. Niektórzy posiadają wysoki poziom empatii, inni cierpią na deficyty w tym zakresie. Brak empatii jest cechą wspólną osób popełniających poważne przestępstwa - wszystko dlatego, że nie potrafią oni wczuć się w pozycję swoich ofiar. Głównym elementem ich terapii jest  praca nad rozwijaniem tej umiejętności. Wczuwanie się w położenie drugiej osoby i możliwość spojrzenia na daną sytuację z jej pozycji umożliwia nawiązywanie głębokich relacji i troszczenie się o innych. Jak pisze D. Batson - jeden z badaczy opisywanego zjawiska: Przyjmowanie perspektywy człowieka znajdującego się w potrzebie (...), wyobrażanie sobie jego myśli i uczuć (...) wywołuje u obserwatora współczucie i czułość, które określiliśmy jako empatyczną troskę.

Wygląda więc na to, że społecznicy działający na rzecz innych, niosący bezinteresowną pomoc, projektujący place zabaw, boiska, warsztatownie, planujący spotkania, które umożliwiają ludziom bycie blisko z innymi mają nieprzeciętnie wysoką empatię. To ona sprawia, że autorka “Domowej piekarni” (zwycięskiego projektu I edycji konkursu “Spółdzielnia pomysłów” - przyp. red.) była w stanie skrzyknąć sąsiadów, zaangażować czas i energię, by nauczyć ich wypiekać tradycyjny chleb. To dzięki niej twórcy “Papierowego teatru” przyjrzeli się potrzebom dzieciaków i zorganizowalia warsztaty dla animatorów. W II edycji konkursu empatyczny wymiar Waszych działań także wysuwa się na pierwszy plan. Tworzycie m.in. pomysły na to, jak ubarwić życie seniorom, jak integrować społeczność Waszych wsi, miast i miasteczek, by uczynić ludzi mniej samotnymi, jak wspierać rozwój dzieciaków z rodzin dotkniętych ubóstwem czy borykających się z uzależnieniami. Ponadto pozwalacie innym po prostu dobrze poczuć się ze sobą, z innymi i z własną okolicą. Byle tak dalej! Czekamy na więcej, bo w empatii siła.


Wiecie, jak w sposób twórczy wykorzystać swoją empatię? Zgłoście swój pomysł do konkursu: bit.ly/DodajProjekt
 


Minimalizm. Nowa moda czy potrzeba społeczna?

MERYTORYCZNY SPOŁECZNIK
O minimalizmie robi się coraz głośniej, pojawia się także sporo polskich publikacji i blogów minimalistów. Niejednokrotnie pojawia się także opinia, że to tylko chwilowa moda. Na zweryfikowanie tego twierdzenia jest jeszcze za wcześnie, niemniej jest to dość wymagający trend i raczej trudno za nim podążać zupełnie bezrefleksyjnie. Nie da się tak...
WIĘCEJ
Latest_square_pexels-photo-207489

Givebox - czyli społeczna wymiana z szafą w tle

TO DZIAŁA
„Nie ma tu firm, sponsorów, akcji pijarowych. To miejsce postawione przez mieszkańców dla mieszkańców. Opiera się na wzajemnym zaufaniu. Zakłada, że ludzie są życzliwi i dbają o dobro wspólne.“ – tak zachęcano do skorzystania z „Jeżyckiej Szafy“, czyli pierwszego polskiego GiveBox‘a, który stanął na jednej z poznańskich ulic. Dowiedzcie się więc...
WIĘCEJ
Latest_square_pexels-photo-210892

Jak organizować inicjatywy społeczne dedykowane młodym ludziom?

MERYTORYCZNY SPOŁECZNIK
Wyzwania nie omijają nikogo, w żadnym wieku. Wiedzą to zarówno młode osoby, które zmagają się z chorobami, jak i nastoletni rodzice, czy też uczniowie szkół z terenów wykluczonych cyfrowo. W wielu z nas budzi to na tyle dużo emocji, że chcemy pomóc młodym osobom w ich codziennej walce o lepsze dzisiaj i jutro. Ważne jednak jest to, żeby podejść ...
WIĘCEJ
Latest_square_7885047912_fadd841953_k
Latest_square_adventure-1807524_1920

Dawać wędkę, a nie rybę. Niestandardowe pomysły na pomaganie

TO DZIAŁA
 Pomaganie jest bardzo trudne, a skuteczne niesienie pomocy jest wręcz prawdziwą sztuką. Co to jest skuteczna pomoc? To działanie, które trwale zmienia sytuację. Najczęściej do tej zmiany nie wystarczy zaangażowanie pomagającego, ale konieczne, a nawet przesądzające o powodzeniu akcji, jest z...
WIĘCEJ
Latest_square_pexels-photo-40120

Uczenie się jest sztuką. Jak się uczą społecznicy?

MERYTORYCZNY SPOŁECZNIK
Społecznicy często wcielają się w role uczących, gdy prowadzą prelekcje czy warsztaty lub w rolę osób nauczanych. Psychologowie od dawna zgłębiają procesy uczenia, starając się rozpoznawać mechanizmy skutecznego zdobywania wiedzy i umiejętności. Dzięki wiedzy na temat stylów uczenia możemy przewi...
WIĘCEJ
Latest_square_untitled

Każdy może pomagać - jak zorganizować zbiórkę odzieży dla potrzebujących?

TO DZIAŁA
Kiedy zbliżają się specjalne okazje, gdy za oknem kolejna zmiana pór roku, gdy dzieci znów urosną o kolejny rozmiar, rodziny stają przed koniecznością wymiany czy poszerzenia garderoby. Nie dla wszystkich wysiłek z tym związany będzie związany tylko z pójściem do sklepu czy zamówieniem ze sklepu ...
WIĘCEJ